Premier League, LaLiga, Serie A ve Bundesliga olmak üzere Avrupa'nın dört büyük ligi, FIFA Başkanı'nın yetkilerine denge ve denetim mekanizmaları getirilmesi ve gelecekteki yetki kötüye kullanımlarının önlenmesi için FIFA içinde acil reformlar çağrısında bulunan ortak bir açıklama yayımladı.
[Açıklama Metni]
Dünya Kupası, sporumuzun zirvesini temsil edebilir; ancak futbolun temelleri, dünya genelinde kapalı gişe stadyumlarda ve yerel topluluklarda, adanmış oyuncular, taraftarlar, kulüpler ve ligler tarafından hafta hafta ayakta tutulmaktadır.
Son yıllarda futbolun uzun süredir var olan temelleri, temel bir yönetişim başarısızlığı nedeniyle tehdit altında kaldı: FIFA Başkanı, sömürücü fikirlere karşı set çekmek yerine, bu fikirleri aktif biçimde teşvik etti. Her ne kadar futbol paydaşları sonunda "FIFA Forward" önerisinin geri çekilmesini sağlasa da, buna yol açan temel koşullar hâlâ yerli yerinde duruyor.
FIFA Başkanı şimdi reform ihtiyacını kabul etmiş olsa da, "Forward" sürecinin ardından yalnızca yüzeysel usul değişikliklerini tartışmak yeterli değildir. Temel yönetişim reformu, FIFA içinde açık anayasal sınırların yeniden tesis edilmesi için hayati önem taşımaktadır; buna, bireysel disiplin meselelerinin siyasi müdahaleden açık biçimde uzak olduğunun kanıtlanabilir şekilde güvence altına alınması da dahildir. FIFA'nın geleceği, futbolla ilgilenen herkes için önemlidir; çünkü onun temelleri zedelenirse, sporumuz küresel ölçekte büyüyüp gelişemez.
FIFA'nın yönetişim krizi, tek bir kişinin rolünün çok ötesine uzanmaktadır. Asıl mesele, FIFA Başkanı'nın etkili bir denge ve denetim mekanizması olmaksızın, etkilenmiş paydaşların onayı da dahil olmak üzere, bu denli geniş düzenleyici, ticari ve siyasi yetkiler kullanıp kullanmaması gerektiğidir. On yılı aşkın bir süre önce, üst düzey futbol yetkililerinin karıştığı ceza davalarının ardından, FIFA'nın kendi reform süreci bu sorunları ele almaya çalışmıştı; buna rağmen futbol, FIFA tarihindeki en ağır yetki kötüye kullanımlarından birini bir kez daha yaşadı.
Avrupa Ligleri ve Dünya Ligleri Birliği'nin kurucu üyeleri olarak tek ses halinde konuşuyoruz; çünkü FIFA'nın durmaksızın süren yayılmacılığının herkesi nasıl etkilediğini biliyoruz. Her birimiz, sporumuzun amatör taban seviyeleri ile elit ulusal ve uluslararası müsabakalar arasında köprü kuran profesyonel bir ekosistemi yönetiyoruz. Milyonları bir araya getirerek, dünya genelindeki ulusal futbol ligleri büyük sosyal ve ekonomik değer yaratmaktadır: sektörleri desteklemek, istihdam oluşturmak, altyapı gelişimine yatırım yapmak ve topluluklarımıza önemli vergi gelirleri sağlamak.
Dünya genelindeki profesyonel oyuncuların yaklaşık yüzde biri FIFA Dünya Kupası'nda yer alırken, kalan oyuncular ve kulüpleri ulusal liglerin ara verdiği dönemlerde beklemeye alınmaktadır. Ancak FIFA, Uluslararası Maç Takvimi'nin genişletilmesi ve ulusal müsabakalar için zorunlu ara dönemlerin uzatılması gibi bizi doğrudan etkileyen büyük tek taraflı kararlar aldığında, etkilenen paydaşların karar alma sürecine anlamlı şekilde katılımı engellenmektedir. Düzenleyici, ticari ve siyasi gücü tek bir ofiste toplayan; buna karşılık etkilenen paydaşları tamamen danışma rolüne iten bir FIFA yönetişim modeli, anakronik ve modası geçmiş bir modeldir.
Son yıllarda uluslararası yargı içtihadı tek bir ilkeyi istikrarlı biçimde güçlendirmiştir: Spor yönetim organları oyunumuzu düzenleyebilir, ancak yetkileri sınırsız değildir. FIFA müsabakaları organize etmek istediğinde, kapsayıcı bir biçimde kabul edilen ve etkili, bağımsız bir incelemeye tabi olan şeffaf, objektif, ayrımcı olmayan ve orantılı kurallar ile kriterler aracılığıyla doğasında var olan çıkar çatışmalarını ortadan kaldırmak zorundadır.
Liglerin Ekim 2024'te Uluslararası Maç Takvimi konusunda Avrupa Komisyonu'na sunduğu şikâyet, bu kusurlu yönetişim çerçevesinin doğrudan bir sonucuydu. Bu çerçeve altında FIFA, kendi ticari hedeflerini ilerletmek için düzenleyici yetkilerini kullanabilir; üstelik bu durum, tüm paydaşları etkileyen ulusal müsabakaların ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliğini dikkate almaz.
Futbolun iyiliği için bu statükonun artık değişmesi gerekiyor.
Bu nedenle, sporumuzun küresel yönetim organı için şeffaf, objektif, orantılı ve kapsayıcı yeni bir yönetişim yapısı çağrısında bulunuyor; bunu üç temel taahhüt üzerine inşa edilmesini talep ediyoruz. FIFA'ya çağrımız şudur:
Etkilenen paydaşlara karar alma sürecinde gerçek bir rol verin
FIFA, hem erkek hem kadın futbolundan ulusal federasyonlar, ligler, kulüpler ve oyuncular dahil olmak üzere temel paydaşları temsil eden kalıcı bir organ kurmalıdır. Bu yeni organ, tüm yeni girişimler hakkında tam olarak bilgilendirilmeli ve FIFA'nın karar alma sürecinde esaslı bir role sahip olmalıdır. Maç takvimi, çalışma koşulları, müsabakalar ve futbolun temel varlıklarına ilişkin kararlar için, karardan doğrudan etkilenen paydaş gruplarının onayı alınmalıdır.
Kanıta dayalı karar alma süreçlerini güvence altına alın
FIFA'nın her büyük önerisi, herhangi bir karar alınmadan önce açık biçimde tanımlanmış bir gerekçe, destekleyici kanıtlar ve bağımsız etki değerlendirmeleri içermelidir; bunlar oyuncuları, kulüpleri, ligleri ve taraftarları kapsamalı, ayrıca tüm paydaşlar ile futbolun gelişimi üzerindeki sonuçları değerlendirmelidir. Alternatiflerin tam yelpazesi titizlikle incelenmeli ve nihai kararlar kamuya açıklanan gerekçelerle birlikte duyurulmalıdır.
FIFA'nın düzenleyici rolünü ticari işlevlerinden ayrıştırın
FIFA'nın oyunun düzenleyicisi ve koruyucusu olarak rolü, güveni, meşruiyeti ve hesap verebilirliği korumak için güçlü kurumsal güvencelerle yapısal olarak ticari faaliyetlerinden ayrılmalıdır. Etik Komitesi, mali denetim organları ve seçim komitelerinin atamaları, bütçeleri ve görev tanımları, FIFA'nın yürütme yönetiminden ve başkanlığından gerçekten bağımsız olmalıdır. Bu reformlar, Dünya Kupası da dahil olmak üzere FIFA'nın temel müsabaka haklarının tüm futbol camiası adına emanet olarak tutulmasını sağlayacaktır.
Geleceğe Bakış
Sporumuz için bu kritik dönemeçte, FIFA başkanlığı adaylarını bu ilkeleri benimsemeye ve bir sonraki başkanlık döneminin ilk 100 günü içinde, bağımsız isimler tarafından yönetilecek, üye federasyonları ve daha geniş futbol topluluğunu temsil eden ve altı ay içinde kamuya açık bir rapor sunma yetkisine sahip bir yönetişim konvansiyonu toplamaya davet ediyoruz.
FIFA başkanlığına aday olan herkes reform programlarını yayımlamalı, bunların güçlü ve zayıf yönlerini tartışmalı ve adil seçim düzenlemelerine uymalıdır. FIFA'nın mali, hukuki, iletişim ve pazarlama kaynakları ile futbol geliştirme fonları kesinlikle tarafsız kalmalı ve hiçbir zaman herhangi bir adaya seçim avantajı sağlamak için kullanılmamalıdır.
Kıta konfederasyonlarını, ulusal federasyonları, ligleri, kulüpleri, oyuncu sendikalarını, taraftar gruplarını ve kamu otoritelerini bu davaya katılmaya ve bu ilkeleri desteklemeye davet ediyoruz.
Artık mesele yalnızca FIFA'yı kimin yöneteceğine değil, FIFA'nın nasıl yönetilmesi gerektiğine karar verme zamanıdır. Ligler bu süreçte hayati bir rol oynar ve her ligin sesinin duyulmasını sağlamak istiyoruz.
Futbolun güçlü bir kuruma ihtiyacı var. Ancak güç, hesap verebilirlikle dengelenmelidir. FIFA'nın otoritesi ancak ortak sorumluluk, denetime açık olma ve güven kazanma yoluyla meşruiyet kazanabilir.
